Beynimiz Neden Bir Şey Uydurur? Bir Anlamı Bulmak İçin
Aşırı felsefi gelebilir.
Ama dürüst olalım
İnsan olarak
Hayatımızda olup biten her şeye anlam yükleme
İhtiyacımız sürekli olarak vardır.
Annem bana sarılıyor
Annem bana sarılıyor
Demek ki beni seviyor.
Patronum beni övdü
Demek ki iyi iş çıkarıyorum.
Yarın hava güneşli olacak
Demek ki kolu kısa tişörtümü giyebilirim.
Anlam
Anlam
Zihnimizde iki deneyim veya olay arasında kurduğumuz bağlantıdır.
Ya A olur
Ya da B olur
Bu yüzden A'in B'ye neden olduğunu varsayarız.
C olursa çok üzülürüz
Kendimizi berbat hissederiz
Bu nedenle C'nin kötü olduğunu varsayarız.
Beynimiz
Beynimiz
Hemen herşey bitti
Veya herşey berbat oldu gibi anlam uydurur.
Beynimiz
Etrafımızdaki dünyada olup biten
Tüm çılgın şeyleri açıklamanın
Bir yolu olarak anlam uydurur.
Bu önemlidir
Çünkü hayatımızı tahmin etmemize
Ve kontrol etmemize yardımcı olur.
Ama dürüst olalım
Anlam
Keyfi bir zihinsel kurgudur.
Elli kişi aynı olayı izleyip
Elli kişi aynı olayı izleyip
Elli farklı anlam çıkarabilir.
Siyasette
Bu kadar çok tartışma olmasının sebebi de bu.
Mahkemede görgü tanıklarının
Bu kadar güvenilmez olmasının sebebi de bu.
Bazen arkadaşlarınızın
En büyük ahlaksızlar olmasının sebebi de bu.
Çünkü sizin paylaştığınız anlam
Onlar için tamamen farklı bir anlama geliyor.
Beynimiz iki farklı anlam türünü bir araya getiriyor.
Topa vurursunuz
Top hareket eder.
Arkadaşınıza saçının çirkin olduğunu söylersiniz
Arkadaşınıza sinirlenirsiniz.
A'i yaparsınız
Kesin olarak B sonucu ortaya çıkar.
Hayatta kalmak için hepimizin
Hayatta kalmak için hepimizin
Sebep - Sonuç ilişkisine ihtiyacı var.
Bu ilişki
Geleceği tahmin etmemize
Geçmişten ders çıkarmamıza yardımcı olur.
Sebep -sonuç ilişkisi öncelikle beynimizin
Mantıksal kısımlarını içerir.
Örneğin bilim
Sürekli olarak daha fazla Sebep - Sonuç ilişkisi arayışıdır.
Yemek yemek
Aç kalmaktan daha iyidir.
Para kazanmak
Parasız kalmaktan daha iyidir.
Paylaşmak
Çalmaktan daha iyidir.
Daha İyi / Daha Kötü anlamı
Değerlerimizin doğasıyla
Yani hayatımızda
En önemli ve faydalı olarak algıladığımız şeylerle ilgilidir.
Daha İyi / Daha Kötü anlamı
Daha İyi / Daha Kötü anlamı
Büyük ölçüde beynimizin duygusal kısımlarına dayanır.
Genellikle bizi iyi hissettiren şey
Hemen "İyi" veya "Daha İyi" olarak varsaydığımız şeydir.
Anlamın her iki biçimi de
Anlamın her iki biçimi de
Hayatta kalmamıza yardımcı olmak için beynimizde evrimleşti.
Binlerce yıldır insanlar
Belirli yiyeceklerin nerede bulunabileceğini
Çeşitli hayvanların avlandığında nasıl tepki vereceğini
Hava koşullarının nasıl değiştiğini
Araziyi nasıl okuyacaklarını hatırlamak zorundaydı.
Ayrıca
Kabileleri içinde kabul görmelerini sağlayacak
Arkadaşlarından beğeni kazanacak
Uzaktaki o adamdan / kadından onay alacak
Şeyleri de bilmeleri gerekiyordu.
Bu anlamda
Bu anlamda
Anlam doğanın motivasyon aracıdır.
Evrim
İşlerimizi halletmemizi bu şekilde sağlamıştır.
Anlam
Tüm eylemlerimizi yönlendirir.
Bir şeye büyük bir anlam yüklendiğinde
Örneğin çocuğumuz hasta ve aç olduğunda
İşleri yoluna koymak için akıl almaz çabalara gireriz.
İnsanlar çoğu zaman
Büyük bir anlam uğruna hayatlarını bile feda ederler
Anlam
İnsanları harekete geçirmede işte bu kadar etkilidir.
Anlam
Anlam
Doğanın motivasyon aracıdır.
Tam tersine
Hayatımızda anlam eksikliği hissettiğimizde
Hiçbir şeyin önemi yokmuş gibi geldiğinde
Başımıza gelen şeylerin
Nasıl ve neden olduğunu anlayamadığımızda
Hiçbir şey yapmayız.
Koltuğa oturur
Parmaklarımızı oynatır
Sıkıcı tekrarları izler.
Anlam
Anlam
Hayatımızda geliştirmemiz gereken bir kaynaktır.
Anlam
Kendimizin dışında var olan bir şey değildir.
Keşfedilmeyi bekleyen
Kozmik bir evrensel gerçek de değildir.
Hayatımızı sonsuza dek değiştirecek
Büyük bir "Eureka" anı da değildir.
Anlam
Eylem gerektirir.
Anlam
Sürekli olarak bulmamız ve beslememiz gereken bir şeydir.
İstikrarlı bir şekilde.
Anlam
Psikolojik sağlığımızın suyu gibidir
Onsuz kalplerimiz ve zihinlerimiz kuruyup ölür.
Ve tıpkı su gibi
Anlam da içimizden akar
Bugün önemli olan
Yıllar önce önemli olanla aynı değildir.
Yarın önemli olan da
Bugün önemli olanla aynı olmayacaktır.
Anlam sık sık aranmalı ve yenilenmelidir.
Gerçek anlamda
Hayatın anlamı anlam yaratmaktır.
Sorunlar ile
Sorun ne kadar büyükse
O kadar anlamlı bulacaksınız.
O soruna yönelik ne kadar çok çalışırsanız
O kadar çok anlam hissedeceksiniz.
Sorun çözmek temelde
Dünyayı biraz daha iyi bir yer haline getirmenin yollarını bulmak anlamına gelir.
Bu
Yaşlı annenizin harap evini tamir etmek kadar basit olabilir. 
Ya da fizikteki
Yeni büyük bir buluş üzerinde çalışmak kadar karmaşık olabilir.
Buradaki amaç seçici olmamak
Evrenin kozmik ölçeğinde
Ne kadar önemsiz olduğumuzu düşünmeye başladığımızda
Dünyayı kurtarmadığımız sürece
Hiçbir şey yapmanın bir anlamı olmadığını düşünmeye başlamak kolaydır.
Bu sadece bir dikkat dağıtıcıdır
Etrafınızda dikkatinizi gerektiren bir sürü küçük, günlük sorun var.
Dikkat etmeye başlayın.
Başkalarına Yardım Edin.
Başkalarına Yardım Edin.
İşte en önemlisi bu.
İnsan olarak, ilişkilerimizden beslenerek gelişmeye programlanmışız.
Çalışmalar
Genel refahımızın ilişkilerimizin kalitesiyle derinden bağlantılı olduğunu gösteriyor
Ve sağlıklı ilişkiler kurmanın
En iyi yolu başkalarına yardım etmektir.
Hatta bazı çalışmalar
Bir şeyler vermenin kendimize
Bir şeyler vermekten daha mutlu ettiğini bile ortaya koymuştur.
Düşünün bir kere.
Bu nedenle
Başkalarına yardım etmenin
Bize daha büyük bir anlam ve amaç duygusu verdiğine dair
Beynimizde bir tür "hile" olduğu anlaşılıyor.
Sadece kendinize
"Ölsem bile, yaşadığım için birileri daha iyi durumda olacak" diyebilmeniz bile
Sizi ileriye doğru itebilecek o anlam duygusunu yaratıyor.
Sorunları çözerek ve başkalarına yardım ederek hayatınıza anlam katın.
Sorunları çözerek ve başkalarına yardım ederek hayatınıza anlam katın.
Hedef Belirleme Tuzağı
Birçok insan kendilerine hedefler koyarak anlam buluyor
Köşe ofis, büyük araba, şık ayakkabılar istiyorlar.
Bu onlara sabah kalkmak için bir neden
İşte canlarını dişlerine takarak çalışmak için bir neden veriyor.
Kendilerini önemli hissetmelerini sağlayan
Her gün dört gözle bekleyecekleri bir şey sunuyor.
Ancak hedefler iki ucu keskin bir kılıç gibidir.
Ancak hedefler iki ucu keskin bir kılıç gibidir.
Dikkatli olmak gerekir.
Motivasyon oluşturmak için iyi araçlardır .
Sorun şu ki
Kendi başlarına keyfi ve anlamsızdırlar.
Anlam dolu bir neden-sonuç ilişkisi olmadığı sürece
Anlam dolu bir neden-sonuç ilişkisi olmadığı sürece
Hedefin kendisi uzun vadede çok az mutluluk veya tatmin sağlayacaktır.
Emekli olduktan sonra bocalayan yıldız sporcuları
Emekli olduktan sonra bocalayan yıldız sporcuları
Hiç gördünüz mü?
Ya da sonunda milyonlar kazanan
Hayatıyla ne yapacağını bilemediği için
Derin bir mutsuzluğa düşen birini?
Hedefler tehlikelidir
Hedefler tehlikelidir
Çünkü onlara doğru çalışırken sağladıkları anlam
Onlara ulaştığınızda ortadan kalkar.
İşte bu yüzden milyar dolar kazanmak
İşte bu yüzden milyar dolar kazanmak
Rolls Royce sahibi olmak
Veya yüzünüzün bir derginin kapağında yer alması gibi yüzeysel şeyler
Sığ ve kısa ömürlü bir mutluluğa yol açar
Çünkü anlamı sığ ve kısa ömürlüdür.
Hedeflerinizin ardında daha derin bir neden olmalı
Aksi takdirde, hedeflerin kendisi uzun vadede boş ve değersiz kalacaktır.
Dikkat edin
Dikkat edin
Sporlarında en iyi olmayı daha büyük bir amaç için hedefleyenler
Bir hayır kurumu kurmak
Bir iş kurmak
Başka bir kariyere geçmek gibİ
Sporcuların emeklilik hayatını en iyi şekilde yönettiğini göreceksiniz.
Dikkat edin
Hayatlarını daha derin bir amaç için çalışarak geçiren milyonerler
Tüm hedeflerine ulaştıktan sonra bile mutlu kalıyorlar.
Ama bazı hedeflerin
Ama bazı hedeflerin
Büyük ve gösterişli olması bile gerekmiyor.
Tarık Başçıl _ 3 Mayıs 2011
Not:
Kırmızı yazılı kelime gördüğünüzde tıklar iseniz
Sizi "Vikipedi" e yönlendirir
Onun hakkında daha fazla bilgiye ulaşmış olursunuz
★★★★★★★
Blog dan Daha Farklı
Derlemeye Ulaşmak İçin
Aşağıdaki Link Adresine
Tıklayabilirsiniz
Tasavvufta bir çeşit içsel yolculuk yapmak olarak tanımlanmış mistik bir konudur.
YanıtlaSil(Aksaray Mehmet Ulukan)
Hayatın doğasında herhangi bir anlamı olmadığı için onu bulmaya çalışmak beyhude bir çaba, bulmak ise imkansızdır.
YanıtlaSilAncak sen hayata bir anlam yüklersen anlam kazır.
(Kütahya Harun Akmaz)
Dilbilimsel filozoflara sorsanız, en azından bazılarına, muhtemelen imkansız bir eylem derlerdi.
YanıtlaSilçünkü bunun için önce hayatın bir anlamının olması gerekir.
(Uşak Ahmet Yalıner)
Hayatın anlamını bulmak pek çok mutasavvıfın derin anlamlar yüklediği bir yolculuktur.
YanıtlaSil(Kayseri Mustafa Derince)
Hayatın bir sürü anlamı olduğuna inananlar için bir aşamadır sadece.
YanıtlaSil(İstanbul Mehmet Özturan)
Gün batımında dostlarla yiten bir dostun anısına kadeh kaldırmaktır.
YanıtlaSil(İngiltere Osman Küçükkaya)
İnsan davranışları ile sebep-sonuç ilişkisi arasındaki bağ
YanıtlaSilAslında psikolojinin, sosyolojinin ve hatta nörobilimin temelini oluşturur.
En basit tabiriyle;
Hiçbir davranış "boşlukta" oluşmaz.
Her hareketimizin arkasında
Bir tetikleyici (sebep) ve her hareketimizin doğurduğu bir çıktı (sonuç) vardır.
(İzmir Batıkan Güney)
Maddi boyutta sebepler sonuçları doğurur.
YanıtlaSilManevi boyutta ise sonuçlar sebepleri yaratır.
Bunlar aynı anda oldukları için akıl şaşar.
Kişi sebepten sonuca da gitse
Sonuçtan sebebe de aynı şey'e ulaşır.
Çünkü insanın o şey dışında ulaşabileceği başka bir şey yoktur.
(Batıkan Güney)
İman sonuç Allah'ın rızası..
YanıtlaSil(Konya Abdul Selim Kalınağaç)
Dindar bilinç buna karşı "Hikmetı Telafuz" etmiştir.
YanıtlaSil(Fransa Kasım Uzun)
Ekonometrikte "Instrumental Variable (Enstrümantal Değişken)" diye bir kavram vardır.
YanıtlaSilYani görünür sebeplerin arkasında
Bu sebepleri etkileyen başka sebepler var mıdır
mevzusudur kabaca.
Bir hocam zamanında, "senin önerdiğin bir instrumental variable varsa
Bundan doktora bile çıkar" demişti.
Yani bu instrumental variable gizemlidir.
(Belçika Duygu Aslan)
birçok insanın oldukça zorlandığı faaliyet
YanıtlaSilGenellikle insanlar sonuç ve nedenleri bağlamakta zorlanıyor
Ya da bunu sadece tek basamakta yapabiliyor.
Mesela şöyle bir örnekle açıklayalım
Soğuk havada ofise ince kıyafetlerle gelen bir insan düşünelim.
Ofisi havalandırmak için cam açıldığında
Eğer hasta olursa
Bunu camın açılmasına bağlar.
Bir basamak önce ki
İnce giyinme kararı vermesine değil miydi?
(İzmir Süleyman Öztop)
Sebep Sonuç İlişkisini
YanıtlaSilBeyni olan ve kullanabilen her canlının kurması gereken ilişkidir.
(Ankara Selahattin Bölükbaşı)
Her şeyin bir nedeni vardır
YanıtlaSilVe aynı aynı koşullar altında
Aynı nedenler, aynı etkiyi doğurur ilkesini savunması da yapılıyor
(Denizli Derya Babacan)
Canlılarda zeka denen şeyin evrimsel avantaj olarak gelişmesine vesile olan örüntü (ya da birlikte gözlemlenen olgular, ya da olgular arası ilişki).
YanıtlaSilCanlılar gözlemlediklerinden çevrelerini zihinde modelleyebilir
O modeli çalıştırarak olacakları öngörebilir
Öngörülerini kendi avantajına kullanarak (tedbir alarak) hayatta kalabilir
Soyunu daha kolay sürdürebilir.
(Balıkesir Ruhi Alpat)
Anlatı, olayları düzenleyerek düzen ihtiyacımızı karşılar
YanıtlaSilBunun en yaygın biçimi nedenselliktir.
Ancak bu aynı zamanda tehlikeli olabilir
Çünkü şu mantık hatasına dayanır
Bir şey başka bir şeyden sonra geliyorsa
Onun nedeni önce gelen şeydir.
Bu hata Latince “post hoc ergo propter hoc” olarak bilinir.
“Bundan sonra, öyleyse bundan dolayı”)
Barthes bunu anlatının temel motoru olarak görür. (The Cambridge Introduction to Narrative)
(İngiltere Faruk Özak)
Biraz zihnin karanlık bir odada el feneriyle dolaşması gibi
YanıtlaSilTuttuğun yere bakınca evren çok mantıklı ama feneri hafif kaydırınca
Aynı olay bambaşka bir hikayeye dönüşebiliyor.
Galiba en sağlıklısı her gördüğümüz düğümü
Tek makasa bağlamayı bırakıp
Bazı şeylerin de karmaşık bir ağın içinden süzülüp önümüze düştüğünü kabul edebilmek.
(Hollanda Esin Akkaya)
(1)
YanıtlaSilSebep sonuç ilişkisi diye bir şey yoktur
En azından insan zihninin anlattığı biçimiyle.
Aslında yaşanan şey çoğu zaman sonuç sebep ilişkisidir.
Yani önce bir şey olur
Sonra insan buna bir neden bulmaya çalışır.
Çünkü insan dürtüsel bir varlıktır
Ama kendini rasyonel hissetmeye ihtiyaç duyar.
(İzmir Batıkan Güney)
(2)
YanıtlaSilBirini seversin
Bu sevgi anidir, açıklamasızdır, içgüdüseldir.
Sonra oturur
“Beni Güldürüyor”
“Çok zeki”
“Çok iyi biri” gibi gerekçeler üretirsin.
Ama gerçek şu ki
Sevgi çoktan olmuştur
Sebepler sonradan eklenmiştir.
(İzmir Batıkan Güney)
(3)
YanıtlaSilAynı şekilde bir davranış sergilersin
Bir karar alırsın
Bir hata yaparsın ya da bir başarıya ulaşırsın.
Olay olur, ardından zihnin devreye girer
Ve o sonuca yakışır bir sebep hikayesi yazar.
İnsan, belirsizlikle yaşamayı sevmez.
Kontrol yanılsamasına ihtiyaç duyar
Bu yüzden yaşanan her şeyi bir nedene bağlamak ister.
“Bunun bir sebebi olmalı” cümlesi
Aslında rahatlama cümlesidir
Çünkü sebep varsa düzen vardır
Düzen varsa kaos yoktur.
Oysa hayat çoğu zaman düzensizdir
Rastlantısaldır ve açıklamasızdır.
(İzmir Batıkan Güney)
(4)
YanıtlaSilGerçekte hayatın içindeki pek çok şey bir sebebin sonucu değildir.
Sonuçlar ortaya çıkar
Biz de o sonuçlara anlam giydiririz.
Sebep dediğimiz şey
Çoğu zaman yaşanmış olanı akla uygun hale getirme çabasıdır.
Yani zihin
Olup biteni açıklamak için geriye dönük bir kurgu yapar.
Kısacası insan önce yaşar
Sonra anlar; önce hisseder
Daha sonra gerekçelendirir
Önce karar verir, sonra mantıklıymış gibi anlatır.
Sebep sonuç dediğimiz şey
Çoğu zaman hayatın gerçeği değil
İnsanın kendini kandırma biçimidir.
Çünkü bazen uydurulmuş bir sebep
İnsanı daha güvende hissettirir.
(İzmir Batıkan Güney)
Mutlak doğru olmadığını düşündüğüm felsefi tanım.
YanıtlaSilBir şeyin var olması için nedene ihtiyacı yoktur.
(Antalya Hayrettin Çalışkan)
Esasında son derece rasyonel düşünebilen biriyim
YanıtlaSilHer şey çok basit
Neden sonuç ilişkileriyle kolayca çözülebiliyor.
Gelgelelim iş ve aşk hayatımda durum çok farklı.
(Roma Hasan Yalı)
Öğretilmesi gereken en önemli şeylerden
YanıtlaSilHer şeye yüzeysel bakan insanlar olduk
derinlik kalmadı.
(Bolu Hülya Işık)
Evet kandırıyor ama bizim yüzümüzden
YanıtlaSilBir anıyı hatırlamak kimyasal bir olaydır ve her hatırladığımızda anıyı biraz değiştiririz.
(Ankara Pakize Oruç)